سێیانه‌ی ئایین و ژن و مه‌رگدۆستیی له‌ ڕۆمانی (دواشه‌وی دابه‌زینی عیسا)ــى شێرزاد حه‌سه‌ن له‌ ڕوانگه‌ی تیۆرى ڕه‌خنه‌ی كولتوورییه‌وه‌ - كارزان موحسین قادر; سەمیر ئەحمه‌د ئیبراهیم (گۆڤاری ئەکادیمیای کوردی, 2023)
تیۆری ڕه‌خنه‌ی كولتووریی زێتر به‌وه‌ ده‌ناسرێته‌وه‌ له‌ ڕێگای په‌لوپۆ هاویشتن بۆ لایه‌نه‌ جیاجیاكانی ده‌قی ئه‌ده‌بی، ئاستی ڕووكه‌شی ده‌ق تێپه‌ڕێنێت و له‌ قووڵایی ده‌قدا بگیرسێته‌وه‌، بۆیه‌ ڕوانگه‌ی تیۆری ڕه‌خنه‌ی كولتووریی پێیوایه‌ تیۆر و میتۆده‌ ڕه‌خنه‌ییه‌كانی پێشوو له‌ ڕێگای تێڕوانین و خوێندنه‌وه‌كانیان به‌ به‌های ڕاسته‌قینه‌ی ده‌ق نه‌گه‌یشتوون، بۆیه‌ ڕه‌خنه‌ی كولتووریی ده‌پڕژێته‌ سه‌ر لایه‌نه‌ جیاواز و جیاجیاكانی ده‌ق، بۆ ئه‌وه‌ی به‌های ڕاسته‌قینه‌ی ده‌قی ئه‌ده‌بیی بدۆزێته‌وه‌، ئه‌مه‌ش له‌ سۆنگه‌ی ئه‌وه‌ی ده‌قی ئه‌ده‌بیی فره‌لایه‌ن و به‌رفراوانه‌، ئه‌وه‌ی كه‌ ئێمه‌ درك و هه‌ستی پێده‌كه‌ین گه‌لێك كه‌م و سنورداره‌، له‌كاتێكدا باس و خواسی ده‌قی ئه‌ده‌بی زۆر هه‌ڵده‌گرێت زایه‌ڵه‌ و به‌رجه‌سته‌كردنی ئه‌زموونی ژیانی كۆمه‌ڵگای مرۆڤایه‌تییه‌.